2 ayrı reaktör ünitesi var. Bunlardan biri şu anda kullanılmıyor. Diğeri ise, 1988 yılında meydana gelen ve 25,000 kişinin ölümüne yol açan depremle birlikte kapatılmasının ardından, 1995’te yeniden faliyete geçmiş. 6,5 yıllık kapatılışını saymazsak, 2016 yılında santralin 30 yılını tamamlamasıyla birlikte kesin olarak kapatılması gerekiyor. Santral şu anda, 3 milyon nüfusu olan Ermenistan’ın elektriğinin % 40’ını sağlıyor. Santraldeki reaktörler WWER-440/230 tipi, Rus yapımı ve 1960 yılında tasarlanmış. Dolayısıyla, oldukça eskiler. 1989 yılında kapatılmalarının ardından, 1992 yılında, ülkede aşırı elektrik sıkıntısı olduğu iddiasıyla yeniden faliyete girme girişimlerine başlanmış. Türkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) bu dönemde, konuyu yakından incelemiş ve santralin güvenlik seviyesinin uluslararası güvenlik standartlarının oldukça altında olduğunu beyan etmiş. Metsamor şu anda, dünyanın en tehlikeli 10 nükleer santralinden biri olarak kabul ediliyor ve Doğu Anadolu fay hattı üzerinde bulunuyor. Prof. Dr. Hayrettin Kılıç’a göre, Metsamor, tüm dünyada derhal kapatılması gereken beş nükleer santralden biri. AB, 2004 yılında santralin kapatılması için 100 milyon avroluk bir kaynak ayırmış, fakat kapatılmayınca, kaynağı geri çekmiş.

Santrale sadece 16 km. uzaklıkta yaşayan Iğdır halkı ise, durumdan oldukça şikayetçi. Konuyla ilgili olarak bir çok kez girişimde bulunduklarını, fakat hiç bir sonuç alamadıklarını belirtiyorlar. Reaktörden zarar gördükleri kanısındalar, ancak herhangi bir bilimsel araştırma yapılmadığından, bir şey ıspatlayamadıklarını belirtiyorlar. Bu yüzden, yetkililerden bir an önce derinlemesine bir bilimsel araştırmanın yapılmasını talep ediyorlar.

Ermenistan, başta NPT (Non-Proliferation Treaty) olmak üzere nükleerle ilgili bir çok sözleşmeye imza atmış bir ülke. Şu anda, santralde kullandığı yakıtı ise, Rusya sağlıyor. Bugüne kadar AB ve ABD’den, santralin güvenlik önlemlerini artırması için bir çok kez finansal yardım almış. Oldukça eski olan Metsamor Nükleer Santrali’ne karşı Greenpeace Rusya da yoğun kampanyalar yürütüyor. Her hangi bir kaza olasılığında, Çernobil’den daha ağır sonuçlar getirmesi ihtimali yüksek olan santrale, Ermenistan şu anda ekonomik açıdan neredeyse bağımlı durumda.

Iğdır halkınının konuyla ilgili şikayetlerini bire bir dinlemiş biri olarak, Enerji Bakanımız Hilmi Güler’in sürekli komşularımızı örnek verip, bizim nükleer enerji sahibi olmamız gerektiğini söylemekten vazgeçmesi ve bir an önce buraya gelip, Iğdır halkını ilk ağızdan dinlemesi gerekiyor. Komşularımızı düşünmeden örnek almak yerine, onların hatalarından ders almamız bu gezegenin ve bizlerin çok daha hayrına olacaktır. Rainer’ın da dediği gibi; “Nükleer teknoloji bir an önce durdurulmalı!”